Proteklih sedmica, prije i poslije izbora, na društvenim mrežama, mesindžerima i medijima ,,isplivavao“ je veliki broj fotografija, stop kadrova i kompletnih video snimaka sa kojima su svi učesnici političke utakmice pokušavali da dokažu ove ili one ,,činjenice“. Namjerno je riječ pod navodnicima jer vizuelni sadržaj nije činjenica dok se ne utvrdi njegova vjerodostojnost a i tada, zavisno od konteksta u kojem je prikazan, može biti neistina.

Fotografija kao medij je istinita samo onliko koliko je njen autor iskren (neki teoretičari kažu i stručan); ona je uvijek laž, tačnije realnost izvađena iz konteksta. Fotografije koje kruže u našoj javnosti su uglavnom takozvani UGC (User Generated Content) i njihov autor nije poznat. To nije problem ukoliko se na osnovu njih ne formiraju trendovi od uticaja na javno mnjenje u suprotnom je uputno analizarati njihovu autentičnost, sadržaj i poruku koju emituju.

Na jednom od vizuala koji se ,,ukazao“ 23. septembra je mitropolit Amfilohije koji prati inauguralno izlaganje novoizabranog predsjednika parlamenta Alekse Bečića. Dekan Fakulteta vizuelnih umjetnosti, prof. mr Nikola Latković često kaže da živimo u dobu neovarvarsta i da slike, u svakodnevnoj komunikaciji, opet dominiraju nad pisanom riječju a ova slika je prilično komunikativna i uputno je napraviti malu analizu.

Sliku je u startu preporučljivo podvrgnuti tehničkoj (neko bi rekao forenzičkoj) analizi, to jest utvrditi je li ono što gledamo zaista vjerodostojan prikaz nečega što se dogodilo ili je njen sadržaj izmijenjen dodavanjem ili oduzimanje elmenata na slici, u javnosti je bilo i takvih sumnji.

Bez ulaženja u previše tehnikalija, sliku smo podvrgli ELA (Error Level Analysis), CDA (Clone Detection Analysis) i PCA (Principal Component Analysis) analizama i zaključak je da je slika najvjerovatnije autentična. Za potpunu potvrdu autentičnosti bi bilo potrebno imati originalni dokument (fajl), onakav kakav je nastao u uređaju za akviziciju. Kako smo raspolagali dokumentom sa ,,društvenih mreža“ to automatski znači da su izbrisani originalni meta-podaci (u većoj mjeri, ne i potpuno) i da je višestruko interpolirana pa je nemoguće utvrditi neupitnu autentičnost.

Nakon tehničke se radi analiza sadržaja. Prvi element koji budi interesovanje (ne samo meni, sudeći po komentarima iz ratličitih objava) je da Amfilohije ekspoze prati na iMac računaru od 27”, najvjerovatnije sa Retina panelom sudeći po jasnoći prikaza u odnosu na ugao objektiva.

To u nekoj drugoj zemlji možda ne bi bilo neobično ali kod nas taj računar koriste (imaju) dvije vrste ljudi, kontent kreatori (grafički i UX dizajneri, arhitekte, fotografi, video montažari, napredni programeri, operateri kojima je sigurnost podataka prioritet) i oni koji ga koriste kao statusni simbol (minimalna cijena kod nas je cca. 2.400€ i više zavisno od ugrađenih komponenti).

Na stolu je i Apple-magic tastatura sa numeričkom grupom koja nije dio standardne konfiguracije (dodatnih cca. 120€) a koju najčešće koriste operateri koji unose veliki broj numeričkih podataka (brojki) pa je vjerovatnije da sa ovim računarom barata neko iz prve grupe što dodatno sugerišu binder klipbord i kutija od nekog pametnog telefona koje su takođe na stolu.

Iznad računara je, na slici, nazidni prekidač ili utičnica koji se uglavnom koristi u prostorijama u kojima nema uzidne instalacije, najčešće se postavlja u adaptiranim podrumskim prostorijama ili na nosećim zidovima koje nije preporučljivo štemovati.

Pored nje se, iza ugla na zidu, vide tragovi prethodnih nazidnih instalacija a jači intenzitet svjetlosti na ovom dijelu zida sugeriše da se iza radnog stola nalazi ili neka spojena prostorija ili prozor, mada može biti i otvor u zidu sa svijetlom.

Iznad toga je na slici vidljiv 19” ormarić (kod nas se kolokvijalno naziva Rek), najvjerovatnije 9 ili 12U (oznaka visine kabineta) koji se najčešće koristi u data centrima i u kojima se instalira aktivna i pasivna mrežna oprema (peč paneli, svičeri, ruteri) mada se nerijetko koristi i za telekomunikacionu opremu ili opremu za video nadzor.

U svakom slučaju – mjesto na koje dolazi puno kablova, a neki i vise iz ormarića. Na suprotnom zidu su šiber vrata na kojima je, najvjerovatnije, kalendar a kroz koja se ili ulazi u prostoriju ili je iza njih ormar. Ovakav mehanizam se koristi za uštedu radnog prostora u skučenim prostorijama i hodnicima. Mitropolit sjedi na radnoj stolici/fotelji sa mrežastim naslonom (unaprijeđena ventilacija) i odmorištem za glavu. Ovakve stolice uglavnom koriste ljudi koji provode mnogo vremena za stolom ili računarom što potvrđuje i pohabanost samog naslona.

I najvažniji element svake fotografije, posebno one koja se koristi u medijima – ljudi na slici. Mitropolit Amfilohije je dovoljno poznata i aktuelna ličnost da je nedvosmisleno prepoznatljiv na slici, pored njega su i (lijevo) protosinđel Sergije (Rekić), namjesnik manastira Ostrog i monah Matej Vuksanović, iz istog manastira. Imajući u vidu da su predstavnici opozicije prethodnog dana (22. septembar) bili na sastanku sa Amfilohijem upravo u Manastiru Ostrog i da druga dva sveštena lica sa slike službuju u njemu logično je da je i sama slika nastala tamo dan kasnije (23. septembar).

Kakvu poruku nam slika prenosi? To zavisi od konteksta u kojem je objavljena. Konkretno, ova slika je dvojako interpretirana na društvenim mrežama, mesindžerima i u ponekim medijima. U jednim krugovima je korišćena uz natpis WAR-ROOM što je vojni termin koji se koristi za prostoriju iz koje komandni kadar (oficiri) rukovodi ratnim operacijama, u novije vrijeme i za prostoriju u sjedištu korporacije koja se koristi za sastanke i planiranje. Drugi viralni krak je dodao VAR-ROOM što je termin koji se odnedavno koristi u fudbalskom žargonu za prostoriju iz koje pomoćni sudija (Video Assistant Referee) nadzire odluke glavnog sudca koristeći video snimak i komunicira sa njim radio vezom.

Naizgled slični termini koji sugerišu potpuno različit kontekst fotografije u javnom diskursu. O tome ko je napravio sliku, zašto i kako je dospjela u javnost može se samo špekulisati ali je interesantno kako se slika vrlo funkcionalno ,,ukazala“ u jako prikladnom momentu formiranja 27. saziva Skupštine Crne Gore kojim presjedava mr Aleksa Bečić, iako nije prisustvovao sastanku pod Ostrogom.