U odnosu na SOCTA 2017. došlo je do promjena u kriminalnom miljeu Crne Gore, neke grupe su nestale, a neke se pripojile jačima od sebe.

„Strukturu najvećeg broja organizovanih kriminalnih grupa, koje djeluju na području Crne Gore karakteriše čvrsto jezgro, sastavljeno od pojedinaca, povezanih porodičnim ili dugogodišnjim prijateljskim vezama. Pored njih tu je i jedan broj privremenih članova i širi krug dostupnih povremenih saradnika. Dominantna aktivnost kojom se bave organizovane kriminalne grupe iz Crne Gore je krijumčarenje narkotika na međunarodnom nivou. U ostale kriminalne aktivnosti ubrajuju se izvršenje teških krivičnih djela protiv života i tijela, krijumčarenje akciznih roba i motornih vozila, zelenaštvo i pranje novca“, stoji u odgovoru Uprave policije.

STANDARD: Da li je u izradi dokument SOCTA, koji je usmjeren na procjenu opasnosti od teškog i organizovanog kriminala u Crnoj Gori? Kakva je generalna ocjena bezbjednosnog stanja i rizika u našoj državi?

UPRAVA POLICIJE: Imajući u vidu kompleksnost bezbjednosnih izazova uslovljenih djelovanjem struktura teškog i organizovanog kriminala, a u skladu sa već ranije implementiranim standardima, Biro za operativnu koordinaciju organa obavještajno bezbjednosnog sektora, formirao je Međuresorni operativni tim, koji preduzima završne aktivnosti na izradi nove Procjene opasnosti od teškog i organizovanog kriminala – SOCTA 2021. Međuagencijskim pristupom i udruženim naporima nastoji se definisanju jedinstven okvir za utvrđivanje zajedničkih prioriteta i donošenje zajedničkih odluka o preduzimanju daljih koraka ka stvaranju bezbjednije sredine za život svih građana.

Sagledavajući bezbjednosne izazove sa kojima su se tokom proteklog perioda bavili organi obavještajno bezbjednosnog sektora, može se konstatovati da će se na listi prioriteta u preduzimanju aktivnosti protiv teškog i organizovanog kriminala i u narednom periodu naći borba protiv teških krivičnih djela protiv života i tijela, korupcije na visokom nivou, krijumčarenja i distribucije narkoticima, krijumčarenja akciznih roba, pranja novca, ilegalnih migracija i trgovine ljudima.

Ukoliko uzmemo u obzir preduzete preventivne, obavještajne, analitičke i operativno istražne aktivnosti, kao i ostvarene rezultate rada, uz identifikovane bezbjednosne rizike, može se zaključiti da je bezbjednosna situacija u Crnoj Gori stabilna.

STANDARD: Koliko je kriminalnih aktivnosti planiranja i pokušaja likvidacija policija osujetila u minulom periodu?

UPRAVA POLICIJE: Kroz navedene aktivnosti ostvareni su veoma značajni rezultati u pogledu rasvjetljavanja teških krivičnih djela protiv života i tijela, koji su posljedica sukoba organizovanih kriminalnih grupa, pri čemu je i spriječeno izvršenje 13 teških krivičnih djela koja su trebala da budu izvršena na štetu 18 osoba, među kojima su članovi suprotstavljenih grupa, ali i službenika organa za sprovođenje zakona i nosilaca pravosudnih i tužilačkih funkcija. Za rezultat imamo procesuiranje većeg broja članova organizovanih kriminalnih grupa, među kojima su i vođe i visokopoziconiranih članovi koji su imali ključne uloge u sprovođenju kriminalnih aktivnosti. S tim u vezi, zaključuje se da su aktivnosti organizovanih kriminalnih grupa u značajnoj mjeri pasivizirane.

Specijalnom državnom tužilaštvu podnijeli smo krivične prijave protiv lica koja su identifikovana kao članovi organizovanih kriminalnih grupa, među kojima i lica koja imaju status vođa i visokopozicioniranih članova, a koja se dovode u vezu sa organizacijom i izvršenjem teških krivičnih djela protiv života i tijela.

Od ukupnog broja procesuiranih lica Specijalnom državnom tužilaštvu njih 96 je u policijskim evidencijama registrovano kao članovi organizovanih kriminalnih grupa, od čega je 47 lišeno slobode. Među procesuiranim članovima organizovanih kriminalnih grupa su i lica koja imaju status vođa i visokopozicioniranih članova, koji su imali ključne uloge u planiranju, pripremi, organizaciji i direktnom izvršenju teških krivičnih djela protiv života i tijela.

Rasvijetljeno je šest ubistava, od kojih su dva dvostruka, počinjena tokom 2020. godine, a koja se dovode u vezu sa sukobima organizovanih kriminalnih grupa.

Prikazani rezultati nedvosmisleno ukazuju na posvećenost svih struktura Uprave policije, da se, kako samostalno, tako i kroz institute mađuagencijske i međunarodne saradnje u različitim oblastima, sa svim raspoloživim kapacitetima i profesionalnim znanjem izbori sa aktuelnim bezbjednosnim izazovima koji su povezani sa djelovanjem organizovanih kriminalnih grupa.

U narednom periodu nastavićemo intenzivnu međuagencijsku saradnju, kako bi se u što većoj mjeri pokrenuli mehanizmi cjelokupnog bezbjednosnog aparata i drugih državnih organa i institucija, što će podrazumijevati i iniciranje novih mjera i radnji sa ciljem proaktivnog djelovanja u borbi sa bezbjednosnim izazovima, pri čemu će svakako jedan od glavnih ciljeva biti direktan uticaj na finansijsku moć organizovanih kriminalnih grupa.

Svakako, imajući u vidu da govorimo o grupama koje imaju razgranate mreže saradnika na regionalnom i transnacionalnom nivou, neophodno je naglasiti da se u kontinuitetu preduzimaju aktivnosti koje su usmjerene na prikupljanje podataka i preduzimanje drugih radnji usmjerenih na sprečavanje izvršenja novih teških krivičnih djela u okviru sukoba između organizovanih kriminalnih grupa.

STANDARD: Koliko aktivnih kriminalnih grupa postoji u evidencijama Uprave policije? Kakav je njihov karakter, vrste kriminala kojim se bave i način organizacije. Koliko članova broje?

UPRAVA POLICIJE: Shodno dokumentu Procjena opasnosti od teškog i organizovanog kriminala u Crnoj – SOCTA 2017 u Crnoj Gori je bilo identifikovano 11 organizovanih kriminalnih grupa.

Strukturu najvećeg broja organizovanih kriminalnih grupa koje djeluju na području Crne Gore karakteriše čvrsto jezgro, sastavljeno od pojedinaca, povezanih porodičnim ili dugogodišnjim prijateljskim vezama. Pored njih tu je i jedan broj privremenih članova i širi krug dostupnih povremenih saradnika.

Dominantna aktivnost kojom se bave organizovane kriminalne grupe iz Crne Gore je krijumčarenje narkotika na međunarodnom nivou. U ostale kriminalne aktivnosti ubrajuju se izvršenje teških krivičnih djela protiv života i tijela, krijumčarenje akciznih roba i motovnih vozila, zelenaštvo i pranje novca.

STANDARD: Da li su vremenom nestale neke kriminalne grupe, koje su evidentirane u ranijim izvještajima SOCTA? I zašto, ukoliko jesu?

UPRAVA POLICIJE: Kroz prethodno izrađene Procjene opasnosti bio je identifikovan veći broj organizovanih kriminalnih grupa, te je do smanjenja toga broja došlo primarno zbog aktivnosti organa za sprovođenje zakona, ali i zbog prestrukturiranja pojedinih organizovanih kriminalnih grupa i njihovog pripajanja drugim, bolje organizovanim kriminalnim strukturama, kao i zbog činjenice da su pojedine organizovane kriminalne grupe zbog nekonkurentnosti prestale da postoje.

STANDARD: Kakvi su rezultati UP u međunarodnim akcijama raskrinkavanja kriminalnih organizacija?

UPRAVA POLICIJE: UP je u kontinuitetu preduzimala i preduzima aktivnosti usmjerene na jačanje međunarodne saradnje, koja se manifestuje kroz intenzivnu razmjenu informacija i sprovođenje operativno istražnih aktivnosti, u vezi sa lociranjem i lišenjem slobode članova organizovanih kriminalnih grupa za kojima su raspisane potjernice, te aktivnim učešćem u brojnim međunarodnim operacijama koje su značajno doprinijele realizaciji većeg broja policijskih akcija realizovanih na području više zemalja Evrope, što je samo potvrda povjerenja i kredibiliteta koji Uprava policije ima u međunarodnim okvirima.

Uprava policije kao jedan od nosilaca sistema bezbjednosti sprovodi efikasne aktivnosti, naročito u dijelu borbe protiv organizovanog kriminala i spremna je da se izbori sa aktuelnim bezbjednosnim izazovima, što je konstatovano i u Izvještaju Evropske komisije o napretku Crne Gore na putu ka Evropskoj uniji. To je još jedna potvrda crnogorskoj policiji da ide u dobrom pravcu.

Kapaciteti za istrage organizovanog kriminala su nastavili da rastu, broj predmeta od strane policije prema Specijalnom državnom tužilaštvu se udvostručio u 2020. godini, te je u Izvještaju posebno istaknuto kao značajno hapšenje vođe organizovane kriminalne grupe iz Kotora, u velikoj policijskoj operaciji sprovedenoj u saradnji sa državom članicom Evropske unije i uz podršku EUROPOL-a.

Jačanje međunarodne saradnje sa partnerskim službama u svim oblastima borbe protiv teškog i organizovanog kriminala u značajnoj mjeri doprinosi ostvarivanju pozitivnih rezultata. Imajući u vidu transnacionalnu dimenziju krivičnih djela iz ovih oblasti značajne aktivnosti se realizuju posredstvom međunarodne policijske saradnje, a sprovode se kroz razmjenu informacija, operativne sastanke mješovitih istražnih timova, zajedničke operativne aktivnosti, prikupljanje dokaza, identifikaciju, lociranje i procesuiranje izvršilaca krivičnih djela i članova organizovanih kriminalnih grupa koje djeluju na međunarodnom nivou.

Dalje snaženje međunarodne operativne policijske saradnje, prvenstveno kroz aktivnosti sa DEA Sjedinjenih Američkih Država, Federalnim Birom za istrage – FBI, Nacionalnom kriminalističkom Agencijom Velike Britanije (NCA), kriminalističkim policijama Holandije, Njemačke, Belgije, Španije i drugih zemalja Evropske unije, stvoriće osnovu za planiranje, preduzimanje i realizaciju obavještajnih i operativno istražnih aktivnosti, usmjerenih na dalju borbu protiv savremenih bezbjednosnih izazova, uzrokovanih djelovanjem struktura teškog i organizovanog kriminala.

Značajan broj međunarodnih istraga se sprovodio u oblasti sprečavanja krijumčarenja narkotika na međunarodnom nivou od kojih se prije svega izdvaja rekordna zapljena opojne droge kokain od skoro 1,5 tona, koja je realizovana u Crnoj Gori u avgustu.

Efikasna međunarodna policijska saradnja sa partnerima iz Moldavije rezultirala je realizacijom akcije u Crnoj Gori i Moldaviji koja je bila usmjerena na sprečavanje pranja novca i tada su u Crnoj Gori uhapšene dvije, dok su u Moldaviji uhapšene četiri osobe.

Po crnogorskim međunarodnim potjernicama u inostranstvu je od početka godine do novembra lišeno slobode 10 pripadnika organizovanih kriminalnih grupa, dok je na osnovu međunarodnih potjernica raspisanih od strane drugih država u Crnoj Gori uhapšeno osam pripadnika organizovanih kriminalnih grupa.

Stvaranje što bezbjednijeg okruženja za život naših građana uz promovisanje vladavine prava je imperativ. S tim u vezi neophodna je institucionalizacija pristupa nulte tolerancije prema svim oblicima kriminala, naročito organizovanog, a koji je vezan za korupciju.

Strateški razvoj Uprave policije je takođe usko povezan i sa novom politikom borbe protiv transnacionalnog organizovanog kriminala koja iziskuje napore ne samo policije već i cjelokupnog sistema, svih agencija za sprovođenje zakona u bliskoj koordinaciji sa civilnim društvom, nevladinim organizacijama i međunarodnim partnerima. Odgovor organizovanom kriminalu mora biti jedinstven i sveobuhvatan.

STANDARD: Nakon brojnih likvidacija u zemlji i inostranstvu između dvije kriminalne organizacije, nazvane Škaljarci i Kavčani – kakva je trenutna situacija prema operativnim evidencijama? Da li prijete novi sukobi? Da li imate međunarodnu saradnju u pokušaju lociranja pojedinih vođa tih grupacija, koji su u bjekstvu?

UPRAVA POLICIJE: Sprovođenjem stalnih preventivno represivnih aktivnosti koje su preduzimane prema članovima organizovanih kriminalnih grupa i sa njima povezanim bezbjednosno interesantnim licima, spriječeno je izvršenje više teških krivičnih djela koja su posljedica sukoba između organizovanih kriminalnih grupa.

Međutim, i pored činjenice da su ove aktivnosti uslovile smanjenje prostora za djelovanje organizovanih kriminalnih grupa, ne možemo isključiti mogućnost da će u budućnosti doći do novih sukoba između organizovanih kriminalnih grupa.