Iako su do sada Sjedinjene Američke Države preduzele niz mjera, a u prethodnim godinama uvele i brojne sankcije zbog ruskog djelovanja na području Ukrajine, čini se kako su predstavnici Demokratske stranke u Senatu SAD-a odlučili otići korak dalje u kontekstu uvođenja sankcija Rusiji.

Uprkos činjenici da američki i ruski zvaničnici već danima u Evropi pregovaraju o širenju NATO saveza, položaju Ukrajine i Gruzije te njihovom eventualnom članstvu u vojnopolitičkoj alijansi, evidentno je kako se sve češće u javnost plasira i “Plan B” u slučaju da pregovori između Zapada i Kremlja ne urode plodom.

Zakon koji su predložili zvaničnici Demokratske stranke nosi radni naziv Zakon o odbrani suvereniteta Ukrajine 2022, a upravo njegov sadržaj ukazuje na to da Sjedinjene Američke Države putem sankcija žele krenuti u “konačan” obračun s ruskom politikom na istoku Evrope.

Šta sadrži Zakon o odbrani suvereniteta Ukrajine?

Zakon koji su demokrate predložile Senatu Sjedinjenih Američkih Država sadrži ukupno četiri dijela. Prvi dio zakona odnosi se na ubrzanje sigurnosne pomoći Ukrajini te jačanje odbrambenih sposobnosti ove države.

Prema prvom dijelu zakona, Sjedinjene Američke Države bi u fiskalnoj 2022. godini osigurale poseban fond koji bi trebao pomoći Ukrajini i nabavci adekvatne opreme za odbranu države.

Najkasnije 30 dana od datuma donošenja zakona državni sekretar Antony Blinken dostavio bi američkim zvaničnicima u Senatu i Zastupničkom domu strategiju za jačanje odbrambenih sposobnosti Ukrajine i oružanih snaga ove države.

“To bi sadržavalo plan za prebacivanje oružja i drugih sredstava koja su prethodno bila dodijeljena za operacije u Avganistanu. State Department bi za 2022. godinu osigurao sredstva vojne pomoći Ukrajini od 500 miliona dolara. Takođe, zakon sadrži i tri miliona dolara pomoći za vojnu obuku i obrazovanje kadrova u Ukrajini. To bi uključivalo obuku budućih lidera, unapređenje sposobnosti za zajedničke operacije te fokus na vojno obrazovanje”, stoji u sadržaju zakona.

Iako su ruski zvaničnici tokom prethodnih dana tražili od NATO-a i SAD-a da garantuju kako Ukrajina i Gruzija nikada neće ući u NATO savez, iz novog prijedloga je evidentno kako SAD ne želi odustati od takvog cilja.

Prema planu, Ministarstvo odbrane SAD-a bi u saradnji s Ministarstvom odbrane Ukrajine pružilo podršku reformi i jačanju vojnih snaga istočnoevropske države, koje bi na kraju bile i u skladu s NATO standardima, koji su neophodni za ulazak ove države u Savez.

Suprotstavljanje Kremlju

Drugi dio zakona koji su predložile demokrate obuhvata dio koji se odnosi na suprotstavljanje aktivnostima Rusije. U ovom slučaju, pored SAD-a, pomoć u ovom procesu ponudile bi i istočnoevropske države, koje se definišu kao američki saveznici i članovi NATO saveza.

Prije svega, ovaj dio zakona tretira sprečavanje prodora dezinformacija ruskih medija na ukrajinsko medijsko tržište. Sjedinjene Američke Države bi prema planu trebale osigurati plan koji bi podržao slobodno i nezavisno novinarstvo, što se naročito odnosi na Radio Slobodna Evropa, koji djeluje i na istoku Evrope.

“Radio Slobodna Evropa je jedan od najvažnijih izvora nezavisnih vijesti i izvještavanja na periferiji Ruske Federacije. Ovim zakonom daje se ovlašćenje za dodjelu 155 miliona dolara za Radio Slobodna Evropa tokom 2022. godine”, piše u zakonu.

Ovaj dio zakona odnosi se i na baltičke zemlje članice NATO saveza. Kongres SAD-a bi prema novom planu trebao podržati sigurnost Estonije, Letonije i Litvanije, čija se sigurnost ocjenjuje kao nacionalni sigurnosni interes SAD-a.

“Baltičke zemlje su ključne u suprotstavljanju agresiji ruske vlade i održavanju kolektivne sigurnosti NATO saveza. Na tom području potrebno je ublažiti uticaj ekonomske prisile Rusije i Kine te identifikovati nove mogućnosti za direktne američke investicije u ovaj dio”, navodi se.

U ovom dijelu zakona, vjerovatno najvažniji dio odnosi se na samog Vladimira Putina. Ukoliko se zakon usvoji, najkasnije za 180 dana od dana usvajanja, američke službe trebaju prikupiti podatke o vrijednosti imovine Vladimira Putina i njegovih najbližih saradnika.

“Izvještaj bi uključivao identifikaciju značajnih političkih ličnosti i oligarha koji su bliski Putinu. Procijenjenu neto vrijednost i izvore prihoda Vladimira Putina i članova njegove porodice uključujući investicije, bankovne račune, poslovne interese u Ruskoj Federaciji i izvan nje”.

Mjere odvraćanja

Treći dio zakona koji su predložili američki zvaničnici govori o konkretnim sankcijama koje bi se trebale upotrijebiti protiv Rusije i zvaničnika ove države.

Prema planu, u slučaju invazije na Ukrajinu i drugih neželjenih aktivnosti, predsjednik SAD-a Joe Biden trebao bi odobriti uvođenje sankcija za Vladimira Putina, Sergeja Lavrova, ali i brojne vojne zvaničnike, uključujući i ministra odbrane Ruske Federacije.

“Sankcije uključuju i finansijske institucije kao što su Sberbanka, Gazprom banka, Ruski fond za direktne investicije (RDIF), i brojne druge ruske finansijske institucije”, navodi se.

Sankcije se, prema novom zakonu, odnose i na ruski državni dug, ali i industriju ove države. Takođe, ono što je i od ranije poznato, ukoliko dođe do značajnijih ekonomskih sankcija, to bi vjerovatno značilo i isključivanje Rusije iz SWIFT sistema.

“Sankcije obuhvataju organizacije i pojedince koji se tiču proizvodnje nafte i plina, ali i rudarske industrije.

Nastavak razgovora ili nastavak tenzija?

Nedugo nakon što su američki zvaničnici predstavili “ukrajinski zakon”, nije trebalo mnogo da se oglase i ruski zvaničnici.

Prvi koji se oglasio povodom cijelog slučaja bio je glasnogovornik ruskog predsjednika Dmitrij Peskov, koji je rekao kako novi zakon, koji sadrži i uvođenje sankcija Vladimiru Putinu, predstavlja nečuvenu mjeru koja se može uporediti s prekidom odnosa.

“Moskva još ne planira da odgovori, jer se i dalje nadamo pobjedi barem malo zdravog razuma. Želimo da se nadamo da su to bile glasne izjave kojima se pokušava utjecati na našu zemlju. Uvođenje sankcija šefu Rusije predstavlja apsolutno nečuvenu mjeru”, rekao je Peskov.

Predstavnici Sjedinjenih Američkih Država i Ruske Federacije u proteklom periodu obavili su niz sastanaka koji su u svojoj suštini imali za cilj smirivanje tenzija na istoku Evrope, posebno na području Ukrajine.

Međutim, sudeći prema izjavama zvaničnika i jedne i druge strane, evidentno je kako će za bilo kakav dogovor iz kojeg bi se izrodili konkretni i veliki rezultati, zahtijevati popuštanje u zahtjevima kako Moskve s jedne tako i s Washingtona i Brisela s druge strane.

U svemu tome, pitanje je koliko su zapravo i jedna i druga strana spremne za takav korak. Sudeći prema najavama, ali i konkretnim akcijama i izjavama, nove napetosti koje uključuju optužbe, sankcije i vojna djelovanja, u ovom trenutku su mnogo bliža opcija nego što je to eventualno otopljavanje odnosa od kojeg bi najveće koristi imale zemlje kao što su Ukrajina i Gruzija.