“Sve više smo zabrinuti oko toga šta se dešava u Srbiji. Od zakona koji podrivaju nezavisnost susdstva do suzbijanja demonstranata i ponovljenog miješanja u nezavisne medije”, istakla je za briselski portal Politiko.
Taj portal piše da se Srbija se suočava sa mogućnošću gubitka do 1,5 milijardi eura finansijskih sredstava Evropske unije, te da Evropska komisija razmatra da ih ukine zbog demokratskog nazadovanja i bliskih veza zemlje sa Rusijom.
Podsjećaju da Srbija nije članica EU, ali kako je počela pregovore o pridruživanju 2014. godine, ima prava na sredstva i grantove da joj pomogne u sprovođenju pravnih reformi.
Posljednjih nedjelja unutar EK postoji inicijativa da se uskrati taj novac, rekla su za Politiko četiri zvaničnika EU koji rade sa zemljama u procesu proširenja, a čija imena nijesu objavljena.
Navode i da je Danijel Apostolović, ambasador Srbije pri EU i glavni pregovarač za članstvo, rekao da je uvjeren da neće doći do suspenzije finansiranja, da Srbija ne odustaje od nastojanja da postane punopravni član Evropske unije.
Sporne izmjene pravosudnih zakona
EU je javno kritikovala pravne reforme koje je progurao predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, podsjeća portal.
Kada su u januaru usvojene sporne izmjene pravosudnih zakona, Kos je upozorila da to predstavlja “ozbiljan korak unazad, jer su ti amandmani usvojeni na veoma brz i netransparentan način”.
Brisel je to nazvao “glasanjem za ograničavanje nezavisnosti pravosuđa”.
Venecijanska komisija, pravno savjetodavno tijelo Savjeta Evrope, treba da donese stručno mišljenje o tim zakonskim izmjenama krajem aprila.
To mišljenje bi moglo da bude podsticaj za Evropsku komisiju da zamrzne finansiranje za Srbiju, rekla su dva EU zvaničnika za Politiko.
Ističu i da je Kos rekla da će tražiti da Srbija uskladi svoje pravne zakone sa preproukama Venecijanske komisije.
Politko prenosi i navod Apostolovića da je Beograd jasno rekao da će slijediti preporuke Venecijanske komisije čim one stigle.
Zabrinutost i zbog odnosa Beograda i Moskve
EU je za Srbiju je izdvojila više od 586 miliona eura u nepovratnim grantovima od 2021. do 2024. godine, kao dodatnih 1,5 milijardi eura koji zavise od reformi.
Prema podacima Vlade Srbije, zemlja je dobila više od 70 milijardi eura sredstava i investicija od EU od 2000. godine, prenosi Politiko dodajući da Srbija “dugo hoda po žici u odnosima sa EU, održavajući bliže veze sa Moskvom u isto vrijeme dok dobija novac iz Brisela”.
“Kao zemlja kandidat mi takođe očekujemo da Srbija bude uz nas oko spoljne politike i da se bliskije uskladi sa našim stavovima”,rekla je Kos za taj portal bez eksplicitno pominjanja Rusije.
Politiko dodaje da se Vučić, koji je održavao bliske veze sa Moskvom tokom cijelog rata sa Ukrajinom, žalio zbog sporog tempa pregovora za članstvo u EU.
“Strpljenje EU sa Beogradom se istanjilo posljednjih mjeseci sa kritičkim izvještajem o procesu proširenja zemlje u novembru u kome se upozoarava na nazadovanje i anti-EU narative na “najvišem nivou” srpske politike”, piše portal.
Tenzije su se dodatno rasplamsale u decembru kada je predsjednik Srbije Aleksandar Vučić izostao sa samita EU-Zapadni Balkan, navodi Politiko.
Portal dodaje da je u martu Srbija bila na meti kritika zbog izvještaja o nasilju i neregularnostima tokom lokalnih izbora u deset opština, zajedno sa upadom policije na Rektorat beogradskog Univerziteta kada je došlo do sukoba demonstranara i policije.
Plan rasta EU za Zapadni Balkan je krajem 2023 usvojila Evropska komisija, sa ciljem jačanja procesa približavanja regiona Zapadnog Balkana Evropskoj uniji i jačanja reformi i regionalne saradnje.
Zbog neispunjenih obaveza, koje taj plan predviđa, Srbija je već dobila oko 50 mliona eura manje.
Preporučeno
Četiri godine Srbija nije otvorila nijedno poglavlje u pregovorima o članstvu.
Video