On Mojkovac vidi kao budući zeleni, turistički i poljoprivredni centar sjevera, sa Ski-centrom Žarski kao jednom od najvećih razvojnih šansi, ali uz jasnu „crvenu liniju“ kada su u pitanju Tara, vazduh, zdravlje ljudi i prostor na kojem treba da počiva budući razvoj grada.

Delić kaže da EU za lokalne uprave ne znači samo pristup fondovima, već i mnogo stroža pravila, transparentnost i odgovornost za svaki euro javnog novca. Suštinu evropske priče za Mojkovac, međutim, sažeo je u poruku koja možda najbolje opisuje izazov cijelog sjevera Crne Gore: mladima ne treba govoriti da ostanu – treba im dati konkretan razlog da ostanu.

EVROPA MORA DA SE OSJETI U SVAKODNEVNOM ŽIVOTU

STANDARD: Kada građaninu Mojkovca kažete da Crna Gora ulazi u Evropsku uniju, šta on konkretno treba da osjeti u svom gradu: bolji posao, bolji put, čistiju Taru, jaču opštinu ili nešto peto?

DELIĆ: Građanin Mojkovca evropske integracije prije svega treba da osjeti u svakodnevnom životu. Taj proces znači bolji put do sela, sigurnije vodosnabdijevanje, uređeniji grad, čistiju životnu sredinu i više mogućnosti da čovjek ovdje radi i pristojno živi od svog rada. I to je dio onoga što ulazak u Evropsku uniju treba da donese.

Za Mojkovac je posebno važno da evropsku perspektivu pretvorimo u razvojnu šansu za turizam i poljoprivredu. Naša prednost nije samo u jednom velikom projektu, već u prostoru koji povezuje Taru, Bjelasicu, Sinjajevinu, sela, planine i domaćinstva koja još čuvaju proizvodnju i tradiciju. Zbog toga ulaganja u puteve, vodovode, zaštitu životne sredine i turističku infrastrukturu posmatramo kao povezanu cjelinu.

Delić i ambasador EU Johan Satler, Mojkovac *(Foto: Delegacija EU u CG)*

Već se ulaže u putnu i vodovodnu infrastrukturu u ruralnim i planinskim područjima, a kroz lokalni Agrobudžet podržavamo poljoprivredne proizvođače. Cilj je da domaćin ne bude samo proizvođač sirovine, već da svoj proizvod može da ponudi turisti, da razvije smještaj, preradu ili drugu uslugu i da od toga stvara dodatni prihod.

Za nas bi upravo to bio najkonkretniji rezultat evropskih integracija – da Mojkovac bude mjesto iz kojeg se ne mora otići da bi se živjelo kvalitetno.

MOJKOVAC KAO ZELENI, TURISTIČKI I POLJOPRIVREDNI CENTAR SJEVERA

STANDARD: Mojkovac je godinama između dvije razvojne priče – prirodni potencijali, turizam i Bjelasica sa jedne strane, a rudarska prošlost Brskovo sa druge. Sa čim Mojkovac treba da uđe u EU: kao industrijski, turistički ili zeleni grad?

DELIĆ: Ne mislimo da Mojkovac treba svesti na samo jednu od tih odrednica, ali je naš razvojni pravac veoma jasan: prirodni resursi moraju biti osnova održivog razvoja. Mojkovac treba da bude prepoznat kao zeleni, turistički i poljoprivredni centar sjevera, sa prostorom i za privredu koja poštuje najviše ekološke standarde.

Najveća razvojna šansa u turizmu vezana je za Ski-centar Žarski i Bjelasicu. Riječ je o projektu koji može potpuno promijeniti ekonomsku sliku Mojkovca, jer ne donosi samo skijalište. Uz njega se otvara prostor za nove smještajne kapacitete, ugostiteljstvo, trgovinu, usluge, seoski turizam i plasman domaćih proizvoda.

Istovremeno, Tara, Sinjajevina i ruralni prostor daju nam mogućnost da razvijamo cjelogodišnji turizam: aktivni odmor, planinarenje, biciklizam, boravak na selu, gastronomsku ponudu i manifestacije koje promovišu našu tradiciju.

Projekat valorizacije srednjovjekovnog Brskova takođe vidimo kao važan segment kulturnog turizma i način da se istorija ovog prostora pretvori u savremenu turističku vrijednost.

TARA, VAZDUH I ZDRAVLJE GRAĐANA SU CRVENA LINIJA

STANDARD: Evropska unija traži stroga pravila u zaštiti životne sredine. Da li Mojkovac, grad kroz koji protiče Tara i koji nosi teret priče o Brskovu, može u EU ući bez jasnog odgovora na pitanje: šta je crvena linija kada su rijeke, vazduh i zdravlje građana u pitanju?

DELIĆ: Ne može, niti bi trebalo. Za lokalnu upravu crvena linija mora biti sve ono što može trajno ugroziti zdravlje ljudi, vodu, vazduh i prostor na kojem počiva budući razvoj Mojkovca.

Tara nije samo rijeka koja protiče kroz našu opštinu; ona je jedan od simbola Mojkovca i jedan od ključnih resursa budućeg turizma. Isto važi za Bjelasicu, Sinjajevinu, Prošćenske planine i ruralni prostor.

Evropski standardi u ovoj oblasti za nas nijesu prepreka razvoju, već zaštita od razvoja koji bi ostavio dugoročne posljedice. Svaki veliki projekat mora biti posmatran kroz pitanje šta ostavlja generacijama koje dolaze.

Opština je već pokazala da pitanja životne sredine tretira kao razvojna pitanja. Zatvorena je deponija Zakršnica, a projekat njene sanacije vrijedan je više od 4,2 miliona eura. Kroz projekat BEST unapređuje se sistem upravljanja otpadom, nabavljena je oprema i kante za domaćinstva, dok se kroz druge programe ulaže i u ozelenjavanje i uređenje prostora. To je pravac koji želimo dodatno ubrzati korišćenjem evropskih fondova.

STANDARD: Šta EU standardi znače za komunalne usluge u Mojkovcu – otpad, kanalizaciju, vodu, lokalne puteve? Koji je prvi problem koji građani danas vide, a koji bi morao biti riješen evropskim novcem i evropskim pravilima?

DELIĆ: EU standardi u komunalnoj oblasti znače da kvalitet osnovnih usluga ne smije zavisiti od toga da li neko živi u centru grada ili u udaljenom selu. Za Mojkovac je to posebno važno jer razvoj turizma i poljoprivrede zavisi upravo od infrastrukture u ruralnom području.

Zato smo prethodnih godina značajna sredstva usmjeravali u lokalne puteve i vodosnabdijevanje. Radilo se i radi na sistemima u Štitarici, Rudnici, Prošćenju, na Prošćenskim planinama, Suvom Dolu i Stevanovcu, dok uskoro počinje i realizacija vodovoda za Lepenac i Podbišće. Paralelno su rađene i brojne putne dionice prema selima i planinskim područjima.

To nijesu samo komunalni projekti: kada obezbijedite put i vodu, stvorili ste osnovni uslov da porodica ostane na imanju, da se razvija gazdinstvo i da sjutra može da primi gosta.

U oblasti otpada veliki korak je sanacija Zakršnice i unapređenje sistema primarne selekcije i prikupljanja otpada.

Takođe, započeto je izvođenje radova na projektu „Unapređenje sistema za upravljanje otpadnim vodama u Opštini Mojkovac“, čime je zvanično započeta nova faza ovog značajnog infrastrukturnog ulaganja. Vrijednost projekta je 6,1 milion eura, a podrazumijeva izgradnju nove fekalne kanalizacione mreže, razdvajanje atmosferske i kanalizacione mreže i adaptaciju i unapređenje rada postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda.

U narednom periodu evropska sredstva treba još snažnije usmjeravati u vodovodnu i kanalizacionu infrastrukturu, tretman otpadnih voda, upravljanje otpadom i lokalne saobraćajnice.

MLADIMA NE TREBA GOVORITI DA OSTANU – TREBA IM DATI RAZLOG

STANDARD: Sjever Crne Gore decenijama gubi stanovništvo. Šta bi ulazak u EU morao da promijeni da mladi iz Mojkovca ne gledaju Evropu samo kao mjesto gdje se odlazi, nego kao šansu da se ostane kod kuće?

DELIĆ: Najvažnije je da mlad čovjek u Mojkovcu vidi perspektivu, a perspektiva se ne stvara samo jednim radnim mjestom. Potrebni su posao, kvalitetna infrastruktura, sadržaji, mogućnost da pokrene sopstveni biznis i osjećaj da njegov grad ide naprijed.

Tu evropski fondovi mogu biti izuzetno važni, posebno ako ih usmjerimo prema sektorima u kojima Mojkovac ima stvarnu prednost. Ski-centar Žarski može pokrenuti čitav lanac novih djelatnosti – od smještaja i ugostiteljstva do prevoza, trgovine, sportskih i turističkih usluga.

Ruralni turizam i poljoprivreda otvaraju dodatnu mogućnost mladima koji imaju porodična imanja da od njih naprave održiv posao, umjesto da ih napuste.

Zato lokalna uprava kroz podsticajne mjere podržava poljoprivredu i ruralni razvoj, a kroz infrastrukturne projekte pokušava da stvori uslove da život van gradskog jezgra bude kvalitetniji. Važna je i podrška preduzetništvu i stvaranje novih investicionih mogućnosti.

Naš cilj nije da mladima govorimo da treba da ostanu. Moramo im dati konkretan razlog da ostanu. Evropa treba da dođe u Mojkovac kroz standard života i prilike za rad, a ne da Mojkovčani evropski standard traže isključivo odlaskom iz svog grada.

STANDARD: Mojkovac ima Taru, Bjelasicu, Sinjajevinu, ruralni prostor i dobru poziciju između Kolašina i Bijelog Polja. Šta konkretno Opština može uraditi da od evropskih fondova građanin dobije posao, domaćin gosta, a selo razlog da ne ostane prazno?

DELIĆ: Upravo je to model razvoja koji želimo – da evropski projekat ne ostane samo završena investicija, već da se njegov efekat vidi u prihodima lokalnih ljudi.

Prvi korak je velika turistička infrastruktura, prije svega Ski-centar Žarski, ali ona mora biti povezana sa lokalnom ekonomijom. Kada dođe veći broj gostiju, cilj je da oni ne budu vezani samo za skijalište, već da upoznaju Taru, Sinjajevinu, Prošćenske planine i sela, koriste lokalni smještaj, probaju mojkovački sir, med, mesne i druge domaće proizvode, posjete manifestacije i ostanu duže od jednog dana.

Drugi pravac je direktna podrška domaćinstvima. Kroz Agrobudžet za 2026. godinu Opština sprovodi program podsticajnih mjera za razvoj poljoprivrede.

Treći pravac je infrastruktura: putevi, voda, digitalna dostupnost i uređena sela. Ulaganja u planinske i seoske puteve i vodovode zato imaju mnogo širi smisao od same komunalne funkcije.

Mojkovac već učestvuje i u programima koje finansira Evropska unija, poput ReLOaD3, gdje su ruralni razvoj, zaštita životne sredine i lokalne inicijative među prioritetima. Naš zadatak je da povećavamo kapacitete Opštine, turističkog sektora, poljoprivrednika i civilnog društva da povuku znatno više evropskog novca.

Želimo model u kojem gost koji dođe zbog Bjelasice troši i u mojkovačkom selu, a taj novac ostaje lokalnoj porodici.

POVJERENJE SE NE STIČE SAOPŠTENJIMA, VEĆ REZULTATIMA

STANDARD: EU ne donosi samo novac, već i pravila, kontrolu, transparentnost i odgovornost. Da li su lokalne uprave na sjeveru, pa i Mojkovac, spremne da rade po tim pravilima – da se zna ko odlučuje, ko troši novac i ko odgovara za promašaje?

DELIĆ: Evropske integracije imaju smisla samo ako, uz pristup fondovima, podignu i standard upravljanja. Za lokalne samouprave to znači jasnije procedure, veću transparentnost, mjerljive rezultate i odgovornost za svaku investiciju i svaki euro javnog novca.

Opština Mojkovac već radi kroz strateške i godišnje akcione planove, javne pozive, programe podsticaja i izvještavanje o realizaciji projekata. Naravno, evropski standardi će tražiti dodatno jačanje administrativnih kapaciteta, naročito za pripremu i sprovođenje velikih projekata. To ne treba doživljavati kao pritisak, već kao priliku da lokalna uprava bude efikasnija.

Za nas je posebno važno da građanin može da vidi šta se gradi, koliko košta, iz kojih sredstava se finansira i šta je rezultat.

Povjerenje građana ne stiče se saopštenjima, već time da iza planova ostanu završeni projekti i vidljivo bolji uslovi života.

TEKST JE IZRAĐEN U OKVIRU PROJEKTA “ŠTA GRAĐANI DOBIJAJU ULASKOM CRNE GORE U EVROPSKU UNIJU“, KOJI JE PODRŽAN OD FONDA ZA PODSTICAJ MEDIJSKOG PLURALIZMA MINISTARSTVA – MINISTARSTVA KULTURE I MEDIJA CRNE GORE.