Pekić je u intervjuu za portal Standard naglasio da implementacija standarda iz Poglavlja 24 direktno utiče na stabilnost političkog sistema, efikasnost javne uprave i ukupnu bezbjednosnu kulturu društva, te da se kvalitet implementacije standarda reflektuje i na ekonomski razvoj.

Doktor nauka bezbjednosti istakao je i da se jedna od ključnih prepreka u ispunjenju standarda ovog Poglavlja odnosi na nedovoljnu institucionalnu stabilnost i autonomiju.

STANDARD: KAKO BI ZATVARANJE POGLAVLJA 24 UTICALO NA BORBU PROTIV ORGANIZOVANOG KRIMINALA, SIGURNOSTI GRANICA, BORBU PROTIV PRANJA NOVCA, TRGOVINU LJUDIMA I TERORIZMA?

PEKIĆ: Zatvaranje Poglavlja 24 predstavlja završnu fazu dugotrajnog procesa normativne harmonizacije i institucionalne transformacije u oblasti unutrašnje bezbjednosti, vladavine prava i zaštite osnovnih prava. Međutim, njegov stvarni značaj prevazilazi formalno ispunjenje kriterijuma i ogleda se u stepenu funkcionalne integracije bezbjednosnog sistema, kao i u njegovoj otpornosti na savremene bezbjednosne rizike i prijetnje.

Borba protiv organizovanog kriminala

U kontekstu organizovanog kriminala, zatvaranje poglavlja implicira uspostavljanje stabilnog i mjerljivog sistema rezultata koji se zasniva na kontinuiranim istragama, efikasnom krivičnom gonjenju i pravosnažnim presudama. Ključna transformacija odnosi se na prelazak sa fragmentisanog i često reaktivnog djelovanja ka proaktivnom, obavještajno vođenom pristupu. Takav model podrazumijeva integraciju policijskih, tužilačkih i finansijsko obavještajnih struktura u jedinstven operativni okvir. Posljedično, dolazi do smanjenja operativnog prostora kriminalnih organizacija, kao i njihove sposobnosti infiltracije u državne institucije i legalne ekonomske tokove.

Sigurnost granica

U oblasti upravljanja granicama, zatvaranje poglavlja označava dostizanje standarda koji omogućavaju efikasnu kontrolu teritorijalnog integriteta uz istovremeno poštovanje međunarodnih obaveza. Modernizacija granične infrastrukture, digitalizacija kontrolnih procedura i interoperabilnost baza podataka doprinose unapređenju detekcionih i preventivnih kapaciteta. Ovakav sistem ne funkcioniše isključivo kao mehanizam kontrole, već kao dio šireg bezbjednosnog ekosistema koji omogućava pravovremeno prepoznavanje i neutralizaciju prekograničnih prijetnji.

Borba protiv pranja novca

Efikasnost u suzbijanju pranja novca predstavlja jedan od ključnih indikatora zrelosti finansijsko-bezbjednosnog sistema. Zatvaranje poglavlja podrazumijeva uspostavljanje sofisticiranih mehanizama za praćenje finansijskih tokova, identifikaciju sumnjivih transakcija i oduzimanje nezakonito stečene imovine. Poseban značaj ima koordinacija između regulatornih tijela, finansijskih institucija i organa gonjenja. Time se ne samo smanjuje finansijska osnova kriminalnih aktivnosti, već se jača i ukupni integritet ekonomskog sistema.

Trgovina ljudima i terorizam

U domenu borbe protiv trgovine ljudima i terorizma, naglasak je na razvoju integrisanih preventivnih i represivnih mehanizama. To uključuje identifikaciju rizičnih obrazaca ponašanja, unapređenje kapaciteta za zaštitu žrtava, kao i razvoj programa deradikalizacije i reintegracije. Sistem koji zadovoljava standarde ovog poglavlja karakteriše visok nivo međunarodne saradnje, razmjene obavještajnih podataka i koordinacije sa relevantnim međunarodnim akterima. Time se bezbjednosni izazovi tretiraju kao transnacionalni fenomeni koji zahtijevaju kolektivni odgovor.

STANDARD: KOLIKO JE POGLAVLJE 24 VAŽNO ZA CRNU GORU I PRIJE ULASKA U EU?

PEKIĆ: Poglavlje 24 ima fundamentalni značaj za Crnu Goru, nezavisno od dinamike evropskih integracija. Njegova suština leži u izgradnji funkcionalne države zasnovane na principima vladavine prava, institucionalne odgovornosti i zaštite građanskih sloboda.

U tom smislu, implementacija standarda iz ovog poglavlja direktno utiče na stabilnost političkog sistema, efikasnost javne uprave i ukupnu bezbjednosnu kulturu društva. Bez pouzdanih i profesionalnih institucija, država ostaje ranjiva na unutrašnje i spoljne uticaje, uključujući kriminalne i koruptivne strukture.

Dodatno, kvalitet implementacije ovih standarda reflektuje se na ekonomski razvoj. Pravna sigurnost i predvidivost institucionalnog okruženja predstavljaju ključne preduslove za privlačenje investicija i dugoročnu ekonomsku stabilnost. U tom kontekstu, Poglavlje 24 treba posmatrati kao razvojnu, a ne isključivo integracionu kategoriju.

Takođe, njegov značaj se ogleda u jačanju povjerenja građana u institucije.

Legitimitet državnog aparata ne proizilazi samo iz formalnih ovlašćenja, već iz njegove sposobnosti da obezbijedi sigurnost, pravdu i jednakost pred zakonom. Upravo u toj dimenziji Poglavlje 24 dobija svoju najdublju društvenu vrijednost.

STANDARD: KOJE SU NAJVEĆE PREPREKE ZA CRNU GORU DA U POTPUNOSTI ISPUNI STANDARDE OVOG POGLAVLJA?

PEKIĆ: Jedna od ključnih prepreka odnosi se na nedovoljnu institucionalnu stabilnost i autonomiju.

Institucionalna nedovoljna konsolidacija

Jedna od ključnih prepreka odnosi se na nedovoljnu institucionalnu stabilnost i
autonomiju. Česte promjene u rukovodećim strukturama, kao i politički uticaji,
narušavaju kontinuitet reformi i dugoročnu strategijsku orijentaciju bezbjednosnog sektora.

Diskrepancija između normativnog i operativnog nivoa

Iako je normativni okvir u velikoj mjeri usklađen sa evropskim standardima, njegova primjena u praksi ostaje ograničena. Ova diskrepancija ukazuje na strukturalne slabosti u implementaciji, uključujući nedovoljnu efikasnost pravosudnog sistema i ograničene operativne kapacitete.

Sistemska korupcija i uticaj neformalnih mreža

Prisustvo korupcije, naročito na visokom nivou, predstavlja ozbiljan izazov za
funkcionalnost sistema. Neformalne mreže moći mogu uticati na donošenje odluka, selektivnu primjenu zakona i opstrukciju istraga, čime se direktno podriva vladavina prava.

Ograničeni ljudski i tehnički resursi

Efikasna implementacija zahtijeva visok nivo profesionalizacije kadra, kontinuiranu
obuku i adekvatnu tehničku opremljenost. Nedostatak specijalizovanih znanja, posebno u oblastima finansijskih istraga i sajber bezbjednosti, dodatno usporava napredak.

Nedovoljna međuinstitucionalna i međunarodna koordinacija

Fragmentacija nadležnosti i nedostatak efikasnih mehanizama koordinacije između institucija umanjuju ukupnu operativnu sposobnost sistema. S obzirom na transnacionalni karakter savremenih prijetnji, ograničena međunarodna saradnja dodatno smanjuje efikasnost nacionalnih mjera.

Poglavlje 24 predstavlja najkompleksniji segment procesa evropskih integracija jer
zahtijeva suštinsku transformaciju institucionalnog i društvenog okvira. Njegovo
zatvaranje nije samo tehničko pitanje ispunjavanja kriterijuma, već indikator stvarnog kapaciteta države da obezbijedi sigurnost, pravdu i stabilnost. U slučaju Crne Gore, ključni izazov ostaje prelazak sa formalnog usklađivanja na dosljednu i nepristrasnu primjenu normi. To podrazumijeva jačanje institucionalne autonomije, unapređenje profesionalnih standarda i izgradnju kulture odgovornosti.

U konačnom, napredak u okviru ovog poglavlja treba posmatrati kao mjerilo ukupne društvene transformacije. Stepen njegove implementacije reflektuje ne samo spremnost za članstvo u Evropskoj uniji, već i sposobnost države da funkcioniše kao stabilan, pravno uređen i bezbjednosno otporan sistem.

TEKST JE IZRAĐEN U OKVIRU PROJEKTA ,,ŠTA GRAĐANI DOBIJAJU ULASKOM CRNE GORE U EVROPSKU UNIJU“, KOJI JE PODRŽAN OD FONDA ZA PODSTICAJ MEDIJSKOG PLURALIZMA MINISTARSTVA – MINISTARSTVA KULTURE I MEDIJA CRNE GORE