Migrantska kriza koja svakim danom sa sve većim prilivom izbjeglica uzima maha, došla je sa novim dogovorom Albanije i Italije praktično do crnogorskih granica.

Dogovor između Edija Rame i Đorđe Meloni kojim je dogovoreno otvaranje takozvanih prihvatilišta za migrante u susjednoj nam zemlji osim što je podigao večiku prašinu u Evropskoj uniji otvorio je mnoga pitanja koja se tiču i Crne Gore.

Htjeli mi to priznati ili ne broj od 36.000 migranata koji će na godišnjem nivou boraviti u susjednoj nam Albaniji nije zanemarljiv. Kad se uzme u obzir da ti isti migranti čeznu za životom u Evropskoj uniji čija Albanija još uvijek nije članica postavlje se pitanje kojom daljom rutom će oni krenuti u potrazi za boljim životom.

Ono što bi najviše trebalo da brine Crnu Goru su podaci porasta kriminaliteta, teških krivičnih djela koja su direktno povezana sa migrantima u Italiji, tj. oni su direktni izvršitelji.

Uzimjaći u obzir da prihvatilište za migrante iz Italije koje će početi sa radom u Albaniji neće biti za one ranjivije grupe poput žena, djece, starijih osoba, nameće se zaključak da će tamo boraviti i oni sa upitnom prošlošću.

Zvanični podaci Ministarstva pravde Italije su više nego zabrinjavajući i odnose se na krivična djela koja su počinili migranti oni sa dozvolom za boravak i oni bez nje.

Na dan 30. juna 2023. godine, kako je objavljeno na zvaničnom sajtu Ministarstva pravde Italije, u zatvorima u toj zemlji uhapšeno je 42.511 osoba, od kojih su skoro 18.000 bili migranti, tačnije 17.987, što je ukupno 31,27 odsto.

U Italiji samo do 31. decembra 2021. godine alarmantni podaci pokazuju da su iz oblasti porodičnog nasilje počinjena 4.324 krivična dela, od čega 1.136 počinili migranti, odnosno 26,3% ukupno. Kod težih kričnih djela, napada, ubistava pljački brojke pokazuju 23.611 takvih krivičnih dela, od kojih su migranti počinili 7.285, što je ekvivalentno 30,9% od ukupnog broja. Krivična djela krijumčarenje i dilovanje droge od ukupnog broja 18.942 slučaja, njih 5.958 su počinili migranti.

Zabrinjavajuće cifre zasigurno stoje i iza odluke da makar jednim dijelom Italija, uprkos činjenici da finansira centar za migrante, oslobodi sebe pretjeranog tereta i potencijalne opasnosti.

Nakon što dil EU i Tunisa oko prihvata migranata nije uspio iz razloga nedovoljnih finansija, Italija se okrenula Albaniji kao novom rješenju.

Ocjene eksperata su prilično oštre i kreću se u pravcu da Albanija nema kapacitet da se bavi migrantskom krizom, kao ni dovoljno dobre uslove da sačuva bezbjednost migranata i obezbjedi njihovo zadržavanje.

Nadalje postavljaju pitanje kako će ih, ukoliko dođe do toga, Albanija deportovati u njihove matične zemlje ako Italija, mnogo veća i organizovanija zemlja ima problem sa tim procesom.

Takođe i sama prava migranata su ugrožena. Guido Savio, advokat za migracije, prenosi Times, rekao je da italijanski zakon zahtijeva da migranti imaju pristup advokatima i prevodiocima, a da slučajeve azila moraju rješavati sudije, postavljajući pitanje da li Albanija može da garantuje sve ove uslove.

Luca Masera, profesor kaznenog prava na Univerziteta Brescia, iznio je još jednu zabrinutost. “Migranti kojima je odbijen zahtjev za azil imaju pravo na žalbu”, rekao je. “Šta se događa ako je njihov advokat u Italiji?” Dva centra planirana za Albaniju finansiraće Italija i potpadaće pod talijansku nadležnost. Ali, Masera je takođe pitao šta se događa u slučaju da migrant pobjegne.

Upravo tu se javlja novi problem koliko će Albanija izdržati sa strogim bezbjednosnim pravilima i koliko će migranata pronaći put ispod žice, a kad pronađu jedini logičan put kao zemljama EU ide preko Crne Gore.

Crna Gora ima 172 kilometra dugačku granicu sa Albanijom koja se redovno prati, ali koja će sada biti pod dodatnim pritiskom da osim šverca narkotika, susretne se i ilegalnim prelaskom granice.

Ovakav razvoj situacije sa otvaranjem migrantskog centra u Albaniji, prema ocjeni analitičara omogućiće i trafiking tj. ilegalni transport u neku od susjednih zemalja među kojima može biti i Crna Gora.

Postavlja se i pitanje da li će Crna Gora uopšte dozvoliti prelazak migranata preko naše teritorije na njihovom putu ka EU. Nakon što nekom migrantu ili grupi migranata bude odobren azil njihov najjednostavniji zemljani put ide preko Crne Gore., što rukovođeni podacima i iskustvom italije može značiti ozbiljan bezbjednosni izazov za policiju i bezbjednosne strukture u našoj državi.

Razlog za otvaranje ovakvog centra u Albaniji je jasan što se Italije tiče, međutim buni interes Albanije u cijeloj ovoj priči.

Iako je premijer Albanije Edi Rama rekao da “Ako Italija zove, Albanija odgovara” njegova izjava skriva nešto drugo osim višedecenijskog prijateljstva dvije zemlje.

Prema ocjeni analitičara Rama u svemu ovome vidi Italiju kao novog glavnog partnera koji će da progura Albaniju u EU. Po sistemu ruka ruku mije, Rama će sada ima ti keca u rukavu da kad zatreba zaigra na tu kartu i kaže mi smo vam pomogli sa migrantima, a vi nama sada sa našim ulaskom u EU.

Ovaj na brzinu sklepani dogovor između Meloni i Rame koji je prema ocjeni eksperata i zvaničnika EU van svih međunarodnih standarda otvoriće nove probleme i nove migrantske rute prije negoli će rješiti problem migranata u Italiji.

Britanski Guardian prenosi riječi ljevičarskog opozicionog političara Riccarda Magija, koji je rekao da se ovdje radi o “nekoj vrsti italijanskog Guantanama”, izvan bilo kakvog međunarodnog standarda i “van EU bez mogućnosti praćenja statusa ljudi koji su zatvoreni u tim centrima”. “Italija ne može prevoziti ljude spašene na moru u zemlju koja nije članica EU kao da su paketi ili roba”, naglasio je on.

No, ovdje je očigledno prema planovima italijanskih zvaničnika rješenje u jednostavnom izmještanju migranata, jer daleko od očiju italijanske javnosti taj problem će postati nečiji drugi. A kako je krenulo mogao bi ubrzo postati i problem Crne Gore.

Koliko smo spremni da se sa njim suočimo saznaćemo uskoro, kad prvi migranti napuste centar u Albaniji i krenu u potragu za boljim životom u nekoj od zemalja EU, a Crna Gora će im biti na putu.