U izvještaju pripremljenom za konferenciju koja počinje u petak, autori su upozorili da najveći izazov liberalnom međunarodnom poretku dolazi iznutra, kroz dramatičnu promjenu stavova američke administracije o savezništvima.

Vitaker je naglasio da SAD ne žele da rasformiraju NATO niti da podrivaju savezništva – kako su nagovijestili autori izvještaja – već žele samo da „izbalansiraju“ raspodjelu tereta za odbranu među državama članicama NATO-a i pozvao evropske saveznike da „učine više kako bi bili sposobni i jaki, jer snaga garantuje mir“.

„To je prva stvar koju odbacujem: pokušavamo da učinimo NATO jačim, a ne da se povučemo iz njega ili ga odbacimo, već da ga učinimo funkcionalnim, kao savez 32 jaka i sposobna saveznika“, rekao je Vitaker.

Upitan zašto američki ministar odbrane Pit Hegset neće prisustvovati ministarskom sastanku NATO-a u četvrtak, Vitaker je rekao da saveznici tome ne treba da pridaju značaj i da je „svijet veliki, a samo je jedan ministar odbrane koji mora da bude na mnogo mjesta“.

Kazao je da je zamjenik ministra, podsekretar Elbridž Kolbi, „savršena osoba“ da razgovara o američkoj bezbjednosnoj strategiji i američkom pogledu na Evropu „sada i ubuduće“, kao i o „(američkim) kapacitetima koji bi na kraju trebalo da se prebace iz Evrope i da budu zamijenjeni evropskim kapacitetima“.

Povezani članci

Svijet

Evropska bezbjednost na raskrsnici: Od NATO-a do “koalicije voljnih“

Politika

Džozef: Ulazak Crne Gore u EU bio bi ideološki udarac srpskom nacionalizmu, politička kohezija ključna za završnicu evropskog puta

Svijet

Iran napao američke baze u Kataru i Iraku; Izrael gađao Fordo, štab IRCG-a i zatvor Evin u Teheranu

Ambasador je rekao da očekuje od Evrope da se „izjednači“ – da bude jača i da dijeli teret evropske bezbjednosti sa Sjedinjenim Američkim Državama, te da na kraju preuzme konvencionalnu odbranu na evropskom kontinentu, uz sveobuhvatni američki nuklearni kišobran.

Vitaker je naveo da evropski partneri treba da povećaju izdvajanja za odbranu i da pokažu da mogu da „ispune“ obećanja, uključujući nove NATO ciljeve u vezi sa potrošnjom.

Rekao je da su SAD željele da se suprotstave „nefer“ trgovinskim aranžmanima sa Evropom, koji su doveli do toga da „Evropa to iskorištava i bilježi ogromne trgovinske suficite sa SAD-om“.

Dodao je da su SAD frustrirane jer je „mnogo razgovora, a ne tako mnogo akcije“ u Evropi i da saveznici provode više vremena raspravljajući o pitanjima umjesto da ih rješavaju.

Upitan o Grenlandu, rekao je da je američki interes prije svega bezbjednost Grenlanda, bilo kao dijela Danske ili „kao nezavisne zemlje u budućnosti“, kako bi bio sposoban da se brani od Rusije i Kine.

„Kinezi su napravili najmanje dva pokušaja prema Grenlandu – jedan kroz ulaganja u luke i drugi kroz pokušaje da investiraju u aerodrome“, rekao je Vitaker, dok list Gardijan navodi da danski zvaničnici sumnjaju u te tvrdnje.

Djelujući kao da se distancira od agresivne retorike predsjednika SAD-a Donalda Trampa o Grenlandu, ambasador je rekao da je tokom Trampovog prvog mandata naučio da bi odgovaranje na svaku poruku Trampa na mrežama Trut Soušal ili Tviter bio „stalni posao“, ali je dodao da smatra da je bezbjednosna analiza koja stoji u osnovi Trampovih stavova ispravna.