Akcije nekih od vodećih zapadnih tehnoloških kompanija naglo su pale, jer su tržišta zapala u stanje panike zbog mogućnosti da novi model relativno nepoznate kineske AI laboratorije dovede u pitanje pretpostavku o američkoj dominaciji u tom sektoru.
Envidija (Nvidia) je potonula 17 odsto, izgubivši gotovo 600 milijardi dolara tržišne kapitalizacije. Američki proizvođač čipova Brodkom (Broadcom) takođe je pao 17 odsto, dok je ASML u jednom danu zabilježio pad od sedam odsto, piše CNBC.Jedanaest mjeseci kasnije, te kompanije ne samo da su se oporavile, već su nastavile da rastu. Envidija je u oktobru postala prva kompanija koja je dostigla tržišnu vrijednost od pet biliona dolara, akcije Brodkoma porasle su 49 odsto tokom 2025. godine, dok je vrijednost akcija ASML-a porasla 36 odsto.
„ DipSikov januarski model R1 izazvao je široko i vidljivo ponovno vrednovanje, jer je promijenio globalna uvjerenja o troškovima vrhunskih modela i konkurentnosti Kine, i to na način koji je direktno pogodio narativ o poluprovodnicima i hiperskejlerima“, kazala je za CNBC Harita Kandabatu (Haritha Khandabattu), viša direktorica-analitičarka u Gartneru.
Od tada je DipSik objavio sedam novih ažuriranja modela. Nijedno od njih nije izazvalo potrese kakvi su viđeni u januaru. Zašto tržišta nijesu reagovala?
Osnovan 2023. godine, DipSik je krajem 2024. objavio besplatan, open-source veliki jezički model (LLM) pod nazivom V3, za koji je tvrdio da je treniran na slabijim čipovima i uz djelić troškova u poređenju s modelima kompanija poput OpenAI-ja i Gugla (Google).
Nekoliko sedmica kasnije, u januaru 2025, objavio je model za rezonovanje R1, koji je dostizao slične rezultate ili nadmašivao mnoge od vodećih svjetskih LLM-ova.
„Januarsko izdanje kineske AI laboratorije zaista je iznenadilo tržište“, rekao je za CNBC Aleks Plat (Alex Platt), viši analitičar investicione firme D.A. Davidson. „Narativ je tada bio da Kina kasni devet do 12 mjeseci za SAD-om.“
Obećanje modela koji postiže slične rezultate kao najnapredniji sistemi, ali uz manju upotrebu računarske snage, izazvalo je zabrinutost da bi potražnja za AI infrastrukturom mogla biti pogođena, a prihodi kompanija poput Envidije smanjeni, rekao je za CNBC Brajan Kolelo (Brian Colello), viši analitičar za akcije u Morningstaru.
„Umjesto toga, u 2025. nijesmo vidjeli usporavanje potrošnje, a kako gledamo unaprijed, očekujemo ubrzanje ulaganja u 2026. i kasnije.“
Još jedan faktor je i vrsta objava koje je DipSik imao od januara – sve su bile unapređenja modela V3 i R1, a ne potpuno novi modeli.
Iako su novija izdanja DipSika „uvjerljivi iskoraci“ u efikasnosti i sposobnostima, tržište ih je doživjelo kao „nastavak i konsolidaciju, a ne novi šok“, rekla je Khandabatu.
Ograničena računarska snaga
Dio razloga zbog kojeg DipSik nije objavio potpuno novi model vjerovatno leži u ograničenoj računarskoj snazi, rekli su analitičari za CNBC.
„Računarska snaga predstavlja veliki usko grlo“, rekao je Plat. „Možete uraditi samo ograničenu količinu algoritamskog istraživanja i pronaći određeni broj arhitektonskih inovacija.“
AI kompanija je odložila objavljivanje modela R2, koje je prvobitno bilo planirano za maj, zbog poteškoća u njegovom treniranju na domaćim čipovima kompanije Huawei, prenio je Fajnenšel tajms (Financial Times) u avgustu.
Kineske vlasti su, prema tom izvještaju, ohrabrivale DipSik da koristi te procesore kako bi smanjio zavisnost od američkih alternativa, u uslovima izvozne kontrole nad najmoćnijim Envidijinim čipovima. DipSik je kontaktiran radi komentara na taj izvještaj.
„Kina je tokom posljednjih nekoliko godina bila ograničena u količini računarske snage kojoj može da pristupi, u velikoj mjeri zbog američkih ograničenja na prodaju čipova“, rekao je za CNBC Kris Miler (Chris Miller), autor knjige Rat čipova (Chip War).
„Ako želite da gradite napredne modele, potreban vam je pristup naprednoj računarskoj snazi.“
DipSik je u istraživačkom radu objavljenom ranije ovog mjeseca naveo da priznaje „određena ograničenja u poređenju s vodećim zatvorenim modelima“, poput Džeminaja 3 (Gemini 3), uključujući i računarske resurse.
Tržišta su dodatno umirena nastavkom američkog liderstva u oblasti vještačke inteligencije, potvrđenim novim naprednim modelima zapadnih laboratorija.
U avgustu je OpenAI predstavio GPT-5, Anthropic je objavio Claude Opus 4.5, a Gugl je u novembru lansirao Džeminaj 3.
„Konkurencija među ovim pružaocima je intenzivna, uz brza izdanja modela i postepena unapređenja sposobnosti“, rekao je za CNBC analitičar Gartnera Arun Čandrašekaran (Arun Chandrasekaran). „Kao rezultat toga, strahovi od iznenadnog šoka komoditizacije su splasnuli.“
Ipak, postoje naznake da se DipSik priprema za značajnije izdanje modela u narednim mjesecima. Uoči Nove godine kompanija je objavila rad u kojem je detaljno opisan efikasniji način razvoja AI modela.
Den Ajvs (Dan Ives) iz Wedbush Securities-a smatra da tržište tek očekuju novi potresi.
„Neke od ovih trenutaka koje smo vidjeli nastavićemo da gledamo i naredne godine“, rekao je za CNBC.
Preporučeno
„Biće još jedan DipSik.“
Video