U saopštenju se podsjeća da je udžbenik autora Adnana Čirgića i Jelene Šušanj u upotrebi od školske 2011/2012. godine, nakon što je prošao sve zakonom propisane procedure, uključujući stručne recenzije i odobrenje nadležnih institucija.
Zaštitnik je, kako navode, problematizovao vic korišćen kao ilustraciju jezičke dileme, ocijenivši ga kao stigmatizujući i uvredljiv govor. Međutim, iz PEN centra tvrde da takva kvalifikacija ne zadovoljava osnovne pravne kriterijume.
„Bez jasno utvrđenog osnova diskriminacije i konkretne grupe koja je navodno oštećena, pravna konstrukcija diskriminacije ne može se održati. Didaktički primjer u udžbeniku ne ispunjava uslove za uznemiravanje u smislu zakona“, ističe se u saopštenju.
PEN centar ukazuje da mišljenje Zaštitnika ne prolazi test standarda govora mržnje, jer ne postoji ni namjera niti realna mogućnost podsticanja mržnje ili nasilja. Posebno naglašavaju da međunarodna praksa, uključujući sudsku praksu Evropski sud za ljudska prava, jasno ukazuje da institucije poput policije moraju trpjeti širi spektar kritike, satire i humora.
Kritika je upućena i zbog izostanka bilo kakvih empirijskih dokaza o štetnim efektima sadržaja tokom više od decenije njegove upotrebe, kao i zbog, kako navode, prekoračenja nadležnosti u dijelu koji se odnosi na zadiranje u autorska prava.
Iz PEN centra upozoravaju da bi prihvatanje ovakvog pristupa moglo stvoriti opasan presedan.
„Otvara se mogućnost da svaka organizovana grupa traži uklanjanje sadržaja koji smatra uvredljivim, bez obaveze dokazivanja stvarne štete, što bi imalo zastrašujući efekat na autore i nastavnike“, navodi se.
Preporučeno
PEN centar poziva Zavod za udžbenike i Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija da preporuku razmotre u svjetlu iznesenih argumenata, podsjećajući da mišljenje Zaštitnika nema obavezujući karakter.
Video