Iz Ministarstva finansija za portal Standard ističu da se Poglavlje 32 odnosi na uspostavljanje i funkcionisanje efikasnog sistema upravljanja i kontrole javnih finansija, u skladu sa standardima EU. U svakodnevnom radu državnih institucija to znači jasno definisane odgovornosti za planiranje, izvršenje i kontrolu budžetskih sredstava, uspostavljene procedure finansijskog upravljanja i kontrole, kao i kontinuirano praćenje i izvještavanje o korišćenju javnog novca.
Kako navode iz Ministarstva finansija, ovaj resor ima centralnu ulogu u ovom procesu – od kreiranja normativnog okvira, preko metodološkog usmjeravanja institucija, do koordinacije sistema javne unutrašnje finansijske kontrole i nadzora nad njegovom primjenom.Nakon privremenog zatvaranja poglavlja, poručuju iz tog resora, obaveza države nije smanjena, već dodatno naglašena: usvojeni standardi moraju se dosljedno primjenjivati i dalje unapređivati do punopravnog članstva u EU.
OD FORMALNE KONTROLE KA KULTURI ODGOVORNOSTI
Jedan od ključnih elemenata Poglavlja 32 jeste sistem javne unutrašnje finansijske kontrole (PIFC), koji Ministarstvo finansija opisuje kao okosnicu odgovornog upravljanja javnim sredstvima. Taj sistem počiva na tri stuba: finansijskom upravljanju i kontroli, unutrašnjoj reviziji i centralnoj harmonizaciji.
“U praksi, to znači da su rukovodioci institucija direktno odgovorni za planiranje i izvršenje budžeta, uz jasno definisane procedure, procjenu rizika i unutrašnje kontrole. Unutrašnja revizija obezbjeđuje nezavisno i objektivno uvjeravanje o funkcionisanju sistema, dok Ministarstvo finansija, putem centralne harmonizacione jedinice, donosi smjernice i metodologije u skladu sa praksom EU, organizuje obuke i prati kvalitet primjene PIFC-a. Cilj je jačanje lične i institucionalne odgovornosti, uz smanjenje rizika od nepravilnosti i neracionalnog trošenja javnog novca”, kazali su Standardu iz MF.
ODNOS SA DRŽAVNOM REVIZORSKOM INSTITUCIJOM
Poseban segment Poglavlja 32 odnosi se na eksternu reviziju i ulogu Državne revizorske institucije (DRI). Ministarstvo finansija naglašava da su njihove uloge jasno razdvojene, ali komplementarne: dok DRI djeluje kao nezavisan eksterni revizor koji ocjenjuje zakonitost i efikasnost upravljanja javnim sredstvima, Ministarstvo finansija koristi nalaze i preporuke revizije kao osnov za unapređenje sistema javnih finansija.
“Sprovođenje preporuka obezbjeđuje se kroz obavezu revidiranih subjekata da izrade akcione planove, kao i kroz praćenje njihove realizacije. Kroz jačanje interne kontrole, unapređenje PIFC sistema i budžetski nadzor, stvara se institucionalni okvir u kojem preporuke DRI imaju realan efekat u praksi, a ne ostaju mrtvo slovo na papiru”, navode iz Ministarstva finansija.
ZAŠTITA FINANSIJSKIH INTERESA EU KAO PITANJE POVJERENJA
Kako se Crna Gora približava članstvu, raste i obim sredstava kojima će upravljati iz evropskih fondova. Zbog toga EU posebno insistira na sistemu zaštite svojih finansijskih interesa. U Crnoj Gori je taj sistem uspostavljen u skladu sa zahtjevima EU, a Ministarstvo finansija ima ključnu koordinacionu ulogu kroz funkciju AFCOS-a – nacionalne anti-fraud službe.
Obaveze Ministarstva finansija u ovom dijelu obuhvataju uspostavljanje mehanizama za prijavljivanje nepravilnosti, saradnju sa Evropskom komisijom i OLAF-om, obuku institucija koje upravljaju EU fondovima, kao i praćenje i analizu slučajeva nepravilnosti. Time se, kako poručuju iz Ministarstva, obezbjeđuje da se sredstva EU koriste namjenski, efikasno i u skladu sa principima dobrog finansijskog upravljanja.
PRIVREMENO ZATVARANJE – TRAJNA OBAVEZA
Iz Ministarstva finansija podsjećaju da privremeno zatvaranje Poglavlja 32 znači da je Crna Gora dostigla zadovoljavajući nivo usklađenosti sa pravnom tekovinom EU i zreo stepen primjene standarda u oblasti finansijskog nadzora, ali ne i kraj reformskog procesa. Do punopravnog članstva ostaju na snazi obaveze redovnog izvještavanja, sprovođenja preporuka Evropske komisije i stalnog jačanja administrativnih kapaciteta.
“Kontinuitet reformi, navode, obezbjeđuje se kroz strateško planiranje, kontinuirane obuke zaposlenih, jačanje institucija finansijskog nadzora i dosljednu primjenu principa odgovornosti, transparentnosti i efikasnosti”, zaključili su iz Ministarstva finansija.
POLITIČKI ZNAČAJ
Privremeno zatvaranje Poglavlja 32 znači da je EU procijenila da Crna Gora ima propise usklađene sa evropskim standardima i da oni funkcionišu u praksi. Za Brisel, finansijski nadzor je pitanje povjerenja – bez sigurnosti da će evropski novac biti pravilno kontrolisan, nema ni članstva.
Ipak, i u Briselu se naglašava da završnica pregovora neće zavisiti od broja zatvorenih tehničkih poglavlja, već od stvarnih rezultata u vladavini prava, posebno u poglavljima 23 i 24. U tom smislu, Poglavlje 32 ima i simboličnu vrijednost: ono pokazuje da sistem može funkcionisati, ali ne može zamijeniti politički teže reforme.
Preporučeno
Zatvaranje ovog poglavlja zato jeste snažan signal napretka, ali i podsjetnik da je riječ o procesu koji ostaje pod stalnim nadzorom. Bez finansijske discipline nema povjerenja, bez povjerenja nema fondova i punopravnog članstva u Evropskoj uniji.
Video